ضرورت ورزش و نرمش بر بدن انسان

ديد کلي

روشهاي پيشگيري و درمان در علم پزشکي از دير باز تا‌کنون رو به توسعه و رشد بوده و محدود به درمانهاي دارويي نمي‌باشند. توجه به ورزش و فعاليت بدني به عنوان راهکار اصلي پيشگيري و نيز درمان بسياري از بيماريها محسوب شده و عامل ايجاد سلامت عمومي و کاهش سطح ناتواني در جمعيت بيمار مي‌گردد. بسياري از اين بيماريها ، همچون ديابت نوع دوم و بيماريهاي قلب و عروق ، قابل پيشگيري هستند و در جامعه صنعتي امروز ، توجه به ورزش را به عنوان موثرترين عامل پيشگيري در نظر مي‌گيرند.

نرمش و تمرينات بدني ، جز بسيار باارزشي از ورزش است که باعث پيشگيري از بيماري و ناتواني جسمي مي‌شود. الگوي زندگي اگر شامل تمرينات بدني باشد، فوايد طبي چشمگيري به همراه خواهد داشت. يک برنامه مناسب ورزشي سلامت انسان را تضمين مي‌کند و خطر بسياري از بيماريهاي متداول را کاهش مي‌دهد. بنابراين ورزش مرتب مي‌تواند طول عمر را افزايش دهد.

اثرات مفيد ورزش بر بدن انسان

·         افزايش حداکثر جذب اکسيژن در بدن.

·         افزايش کارآيي قلب از طريق حجم خون پمپ شده در يک ضربان.

·         کاهش تعداد ضربان قلب و کاهش فشار خون.

·         کاهش عوارض و احتمال مرگ و مير ناشي از نارساييهاي قلبي.

·         کاهش مقاومت عروقي براي عبور دادن جريان خون.

·         افزايش جريان خون منطقه‌اي و نقل و انتقال اکسيژن به بافتها.

·         افزايش توانايي بدن در مصرف اسيدهاي چرب آزاد به عنوان سوبسترا در هنگام فعاليت.

·         افزايش توليد ليپوپروتئينهاي سنگين (HDL) که براي بدن مفيد هستند.

·         افزايش و بهبود تحمل بدن در هنگام تمرين.

·         کاهش و يا از بين بردن چاقي و افزايش قدرت عضلاني.

·         افزايش توليد اندروفينها که مخدرهاي دروني هستند.

·         افزايش توليد عرق به هنگام فعاليت که در نتيجه تحمل بدن در برابر گرما بالا مي‌رود.

·         جلوگيري از استئوپروز يا پوکي استخوان در صورت انجام تمرينات تحمل وزن.

·         افزايش تحمل گلوکز در بدن.

·         افزايش تحمل کار بدني و کاهش تنگي نفس در بيماران مبتلا به انسداد مزمن ريه.

نقش ورزش در پيشگيري از پوکي استخوان

در برنامه ورزشي مربوط به پيشگيري از استئوپروز نيز بايد نيازها و محدوديتهاي فرد را در نظر گرفت، در بين ورزشها آنهايي که بيشتر به تمرينات بدني تحمل وزن وابسته‌اند غالبا در افزايش حجم استخوان موثر هستند. بنابراين متخصصان طب ورزش بايد ورزشهاي تحمل وزن مانند پياده روي ، گلف و تنيس را براي افراد مستعد استئوپروز توصيه کنند.

تاثير ورزش بر ديابت

در بيماران مبتلا به بيماري قند نوع دوم، نياز به انسولين برای سوخت و ساز گلوکز ، بر اثر ورزش کاهش می‌یابد زیرا در حین ورزش و بعد از آن حساسیت بافت اسکلتی و بافت چربی نیز به انسولین افزایش می‌یابد و تولید گلوکز کبدی در بدن نیز کمتر می‌شود. هر گاه بیمار تمرینات بدنی منظم را در برنامه عادی زندگی خود قرار دهد، باید انتظار داشت که نیاز او به انسولین کاهش می‌یابد. ورزش دائمی می‌تواند از اثرات زیانبار دیابت در زندگی بیمار بکاهد و دستگاه قلبی - عروقی را متناسب سازد.

تاثیر ورزش بر بیماری های قلبی - عروقی

برای فردی که در خانواده‌اش بیماری قلبی - عروقی زودرس سابقه دارد، یک رژیم ورزشی مرتب می‌تواند احتمال وقوع سکته و سایر حوادث قلبی - عروقی را کاهش دهد. ورزش مرتب باعث بهبود نسبت چربی در سرم خون می‌شود، می‌تواند فشار خون را کاهش دهد و اثر ضد فشار خون و ورزش ، مستقل از اثر آن روی کاهش وزن یا تغییرات ناشی از آن در کارآیی اندامها است. تست فشار ورزش بر روی قلب ، برای افرادی که از داروهای محدود کننده حداکثر ضربان قلب استفاده می‌کنند، ضروری است.

تاثیر ورزش بر سرطان

ورزش برای مبتلایان به سرطان توصیه می‌شود، چرا که ورزش می‌تواند از عوارض وخیم بیحرکتی بیمار بکاهد و احتمالا دستگاه ایمنی بدن را تقویت کند. نوع ورزش باید متناسب با شرایط فرد بیمار تجویز شود. شدت ورزش باید در حد پایینی از ضربان قلب ، بین 65 - 40 درصد باقی بماند.

تاثیر ورزش بر تناسب فیزیکی و گذران عمر

هر چه سن آدمی بیشتر می‌شود، اثرات فیزیولوژیک افت عملکرد بدن زیادتر می‌شود. افزایش سن باعث تحلیل رفتن قدرت عضلات و کاهش تعداد فیبرهای عضلانی می‌شود. ورزش مادام‌العمر می‌تواند سرعت تحلیل رفتن عضلات را کم کند و عضلات را تقویت کند. ورزش و تمرینات بدنی در افراد مسن‌تر باعث بهبود کارکرد اعضای بدن می‌شود. تمرینات ورزشی مرتب ، سرعت تنزل قدرت بدنی در گذر عمر را کمتر می‌کند. به نظر می‌رسد این نتایج مثبت بخاطر تاثیر تقویتی ورزش روی سلسله اعصاب باشد و نه بازسازی عضلات.

آیا درمان غیر دارویی فشار خون ممکن است؟

بر طبق گزارش پنجمین گردهمایی ملی "کشف و ارزیابی و درمان فشار خون" آمریکا که در سال 2001 چاپ شد، ورزش متوسط درمان غیر دارویی فشار خون است. بیشترین مکانیزمهایی که موجه کننده درمان ورزشی فشار خون هستند به کاهش قابلیت کشش و انقباض اعصاب سمپاتیک بر اثر ورزش استفاده می‌کنند و آن را عامل کنترل فشارخون خفیف می‌دانند.

چشم انداز بحث

با انجام ورزشهای مناسب می‌توان از ابتلا به بسیاری از بیماریها پیشگیری کرد. با رشد روز افزون علم طب ورزشی و ایجاد دیدگاههای مناسب در زمینه برنامه ریزی و طراحی تمرینات ورزشی جهت افراد مختلف خصوصا بیماران ، در بسیاری از کشورها کلوپهای ویژه ورزشی برای بیماران مختلف ایجاد شده که عامل مهم کاهش معلولیت ناشی از عوارض بیماری و ایجاد روحیه نشاط و سرزندگی در این افراد می‌گردد.